Search this site

Soukaina Bakkali, we mogen haar Souki noemen, is 21 jaar, goedlachs en beschikt over een groot relativeringsvermogen. Haar eigen project? Cheesetroubles. En dat mogen we letterlijk nemen. Souki, vertel! Hoe is het allemaal begonnen? Ik eet en geniet heel graag. (lacht) Al van kindsbeen af wist ik dat ik later iets met voeding wilde gaan doen. Hoe cliché het ook mag klinken: de echte start van Cheesetroubles heb ik te danken aan mijn leerkracht godsdienst en geschiedenis uit het eerste middelbaar. Na het laatste oudercontact verraste ik hem met likeurpralines, waarop hij tegen me zei dat eten mij precies wel ligt. “Is een pralinewinkel openen niets voor u?” Toen hebben we afgesproken dat als ik 20 zou worden ik hem moest opbellen om hem uit te nodigen voor de opening van m’n winkel. Bijna tien jaar later was het zo ver. (lacht) Toen opende je je eerste fysieke winkel? Neen, dat niet. Het was eerder een tasting om mijn product te laten proeven door een breed publiek. In totaal kwamen er 150 genodigden op af. Ik verzamelde meteen heel wat feedback over wat er eventueel beter kon. Smaken verschillen en het kon dus best zijn dat mijn smaak nogal zou afwijken van het gemiddelde. Maar het was echt een geslaagde avond! Vanwaar het idee om specifiek iets met cheesecakes te doen? Ik was echt op zoek naar iets wat ik in België niet kon vinden. Nu uiteraard vind je hier en daar kaastaart bij een bakker, maar niet in een echt concept dat volledig aan het product gewijd is. Tijdens mijn zoektocht naar een uniek concept rond iets met eten stootte ik op social media op het idee. Ik besloot van de nood een deugd te maken. Ik maakte een trip richting New York om “cheesecake stores” te bezoeken. En daar raakte ik helemaal verkocht. Nadien ben ik ook nog naar het Midden-Oosten gegaan. Daar bestond al een concept rond kaastaart. Alleen waren de cakes daar wel erg zwaar trouwens. Smaak is ten slotte ook een cultureel gegeven. Die verschillende perspectieven hebben mij aan het denken gezet. Welke unieke smaak wil ik in mijn taart steken? In ieder geval moesten ze zeker luchtiger zijn dan die ik in Saoudi-Arabië, Dubai, Bahrein, … eigenlijk in heel het Midden-Oosten en Amerika heb geproefd. (lacht) Tijdens mijn zoektocht naar een uniek concept rond iets met eten stootte ik op social media op het idee. Ik besloot van de nood een deugd te maken. Ik maakte een trip richting New York om “cheesecake stores” te bezoeken. Hoe reageerde je omgeving op jouw idee? Toen ik mijn mama over mijn plannen vertelde verklaarde ze me nog nét niet gek. Alhoewel mijn mama is en blijft mijn grootste fan! (lacht) Niet veel later is mijn avontuur begonnen, van evenementen tot opnames en zelfs tot het Tv-programma Jonge Wolven op VTM. Dan is de bal pas echt beginnen rollen. Ik maak er wel geen geheim van dat het niet altijd makkelijk is geweest om alles alleen te doen als Belg met andere roots. Afgaande op jouw mama’s reactie kom je niet uit een volbloed ondernemersnest? Neen, dat klopt. Maar toch ken ik heel veel ondernemers in ruimere kringen. Waarschijnlijk heb ik die kriebel voor het ondernemerschap onrechtstreeks meegekregen van hen. Ik ken ook best veel koppels met een eigen zaak. Dit heeft ongetwijfeld inspirerend gewerkt. “Als die dat kunnen dan kan ik dat ook” dacht ik dan! Ik ben een beginnende onderneemster en mijn doel zal altijd zijn om te streven naar tevreden klanten. Hierdoor kan ik verder ontwikkelen en verder uitbreiden naar een groter klantenbereik. Kan je terugvallen op helpende handen die jou ondersteunen? Af en toe roep ik wel eens hulp op voor in de keuken. Maar in principe doe ik alles zelf. Van het culinaire gedeelte tot en met het zakelijke. Volgde je een opleiding bakkers- of hotelschool? Neen, dat niet. Maar ik breng het er allesbehalve slecht vanaf in de keuken. Ik kook bij wijze van spreke al van toen ik net kon stappen. Koude keuken, warme keuken, soepen, desserten, … Ik kan het allemaal! (lacht) Ik maak ook al m’n recepten zelf en ben best perfectionistisch aangelegd. Niet altijd eenvoudig hoor. (lacht) Koken is mijn uitlaatklep en af en toe volg ik wel eens een workshop! Hoe ga je bij de samenstelling van je assortiment om met intoleranties en allergieën? Er is voor ieder wat wils. Vegan, lactose-intolerant of een notenallergie? I got your back! Je bent jong, gaat zelf graag uit eten en koopt graag mooie kleren. In hoeverre is geld een drijfveer voor jouw ambitie? Persoonlijk houd ik meer van autonomie en vrijheid als drivers. Ook het idee dat ik zelf verantwoordelijk ben voor mijn eigen toekomst maakt dat ik me elke dag extra hard inzet. Want uiteindelijk uw toekomst bepaal je zelf! Zekerheid en een bestaan als ondernemer lijken niet altijd echt met elkaar te matchen? Dat is zo en dat heb ik zelf zeker ondervonden. Op een gegeven moment ben ik heel ziek geworden. Ik werkte toen als jobstudent voor iemand anders. Hoewel ik zelf niets aan mijn ziekte MS kon doen, werd ik wel afgerekend op mijn afwezigheid. Op dat moment heb ik beseft dat ik er maar beter voor zou zorgen dat ik mijn eigen boontjes zou kunnen doppen. Als ik een eigen toekomst wil moet ik het zelf in eigen handen nemen. Ik heb het tot hiertoe nog niet vermeld, omdat ik niet zielig wil overkomen. Maar langs de andere kant schaam ik me er ook niet voor of zo. Maar de naam Cheesetroubles heeft dus zeker wel een gelaagdheid. Er zit zowel het aspect in van positief blijven (say cheese), als een verwijzing naar een minder prettig aspect van mijn leven (troubles). Cheesetroubles is dus veel meer dan enkel en alleen heel lekkere kaastaart. Maar schrijf maar op dat ik zeker geen medelijden wil opwekken. (lacht) Klanten moeten voor Cheesetroubles kiezen omdat ze het super lekker en kwalitatief vinden. Welke skills uit jouw opleiding Toegepaste Psychologie kan je inzetten bij Cheesetroubles? Geduld! Zelf ben ik niet zo’n geduldig persoon. Maar het wordt ons wel heel erg aangeleerd binnen de opleiding in het contact met patiënten. Hoe gaat het ondertussen op school? Door mijn wisselende gezondheid ben ik in het afgelopen jaar een aantal keren opgenomen geweest in het ziekenhuis. Dit heeft ervoor gezorgd dat ik niet zo veel vakken opneem dit jaar. Maar sowieso hervat ik volgend academiejaar mijn studies weer voor de volle 100% wanneer mijn gezondheid het toelaat natuurlijk. Welke struikelblokken, naast jouw gezondheid waar het af en toe wat minder mee gaat, kwam je nog tegen? Net voor de corona-uitbraak was ik op zoek naar een winkelpand. In maart werden deze plannen doorkruist. Gelukkig maar als ik er zo nu op terugkijk. Toen ik op de huizenmarkt eigenaars moest contacteren en mijn verhaal vertelde ben ik er oprecht van verschoten dat discriminatie vandaag de dag nog echt een ding is. Ik ben zelf de laatste persoon om me te gaan verschuilen achter racisme, maar het is echt zo. De wantrouwige reacties die ik vaak kreeg maakte me soms echt verdrietig. Maar ik probeer het niet te hard aan mijn hart te laten komen. Er zijn gelukkig genoeg andere positieve noten in mijn leven. Door je studie, je deelname aan het televisieprogramma en het ondernemen met Cheesetroubles liggen er meerdere wegen voor je open. Welke van de drie krijgt jouw voorkeur? Doe dan toch maar het ondernemerschap! Alhoewel het tv-gedeelte mij ook heel erg aanspreekt... Hoe heeft het ondernemen jou veranderd? Ondernemen is een geweldige ontdekkingsreis waardoor je jezelf echt ontwikkelt. Dit in combinatie met een chemokuur die ik achter de rug heb, maakt dat ik nu veel rustiger ben dan toen ik pakweg 18 jaar was. Ik kan beter relativeren en eventuele tegenslagen in perspectief plaatsen. Ondernemen is een geweldige ontdekkingsreis waardoor je jezelf echt ontwikkelt. Waar sta je over vijf jaar met Cheesetroubles? Ik heb een heel mooi en een uitgebreid plan uitgewerkt. Door mijn gezondheid is het niet haalbaar om 7 dagen op 7 in een winkel te staan. Het liefst van al zou ik mijn recepten en verhaal doorgeven aan andere ondernemers in andere steden zoals Brussel, Brugge, Knokke, Antwerpen en/of Gent. Vandaar dat een franchisemodel een ideaal gevolg zou kunnen zijn. Over vijf jaar zie ik Cheesetroubles overal ter wereld in franchise gaan, dat is een puntje waar ik zeker naar zal streven! Tot slot: welke tip zou je nog willen meegeven aan iedereen die een carrière als (student-) ondernemer overweegt? Onder ondernemers is iedereen super genereus met advies of tips. Hier kan je dus zeker wel een bepaald soort motivatie uit putten. Ook omkaderingstrajecten zoals BRYO dat ik via Voka volgde hebben zeker hun nut. Maar op een gegeven moment sta je er alleen voor en moet je durven springen. Mijn advies? Gewoon springen! Bedankt voor het door ons erg gesmaakte interview, Souki! Na afloop wordt er nog gezellig nagepraat met een stuk cheesecake. In mijn geval ééntje met vijgen. Voor de neus van onze huisfotograaf, Mustafa Korukcu, we mogen hem Musti noemen, staat een stukje met passievruchten. Foto's: Mustafa Körükçü (Mustigrafie) ________ TAKEOFFANTWERP_ is een initiatief van de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, in samenwerking met stad Antwerpen, UAntwerpen, KdG Hogeschool, AP Hogeschool, Hogere Zeevaartschool, Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland,BAAS en SINC. VLAIO ondersteunt dit ecosysteem. #jongondernemen

Ruben Baestaens houdt niet van stilzitten. En dat mag gerust een understatement genoemd worden. 26 jaar, werkzaam als zelfstandige, oprichter en eigenaar van twee bedrijven én docent Digitale Marketing aan Thomas More in Mechelen. Inderdaad, wij verslokken ons ook even in onze koffie. Gezien het feit dat hij inmiddels een volle kwarteeuw lentes op de teller heeft staan komt hij niet langer in aanmerking voor het statuut student-ondernemer. Wel startte hij destijds tijdens zijn studies Marketing aan de Karel De Grote Hogeschool zijn eerste bedrijfje Are Agency onder het gekende gunstregime waarmee de overheid ondernemerschap onder studenten wil aanmoedigen. Jong ondernemerschap in zijn meest pure vorm dus. Meer hadden we bij BAAS niet nodig om onszelf uit te nodigen voor een digitale babbel. Plaats van het gebeuren is ditmaal niet Zoom of Teams, wél Google Meet! Ruben, welkom! Bedankt dat je je werk voor een uurtje aan de kant wil schuiven. Vier jobs en vierentwintig uur tijd in één dag. Vertel: wat doen wij verkeerd? (verbaasd) Helemaal niets. Ik ben zelf ook maar van het ene avontuur in het andere gerold. Het is dus niet zo dat ik een soort van masterplan had of zo. Nog steeds niet trouwens. Mijn parcours is ook redelijk hobbelig gestart. Zoals zoveel jongeren wist ik na mijn middelbare studies absoluut niet of ik wel wilde verder studeren. Laat staan dat ik wist wat dat dan precies zou zijn. Uiteindelijk ben ik met een vriend aan Rechten begonnen. Voor hem was dat een evidente keuze, aangezien zijn vader advocaat was. Maar bij mij bleef er toch iets knagen. Het was me allemaal iets te theoretisch; te weinig dynamisch. Tot ik halverwege het tweede jaar de knoop definitief doorhakte en een voorlopig punt achter mijn studies zette. Om vervolgens je rugzak en een one-way ticket richting Zuid-Oost Azië te nemen? (lacht) Nee, toch niet. Ik begon te werken als personal trainer en startte niet veel later een website die gericht was op het delen van informatie rond fitness. Maar met twee à drie unieke bezoekers per week was dit niet meteen een onverdeeld succes. Tot ik me verdiepte in een aantal online cursussen in een poging het bezoekersaantal wat op te krikken. In no time bereikten we tot 15000 geïnteresseerden op maandbasis. De interesse voor mijn latere studie Marketing was daarmee ook meteen gewekt. Ik had de smaak te pakken en ging tijdens die studies aan de slag bij een Nederlands bedrijfje dat de trafiek richting de websites van hun klanten optimaliseerde. Toen ik ontdekte dat zij het tienvoud aanrekenden van wat ik zelf zou vragen was de rekening voor mij snel gemaakt. Dat was de start van Are Agency. Vanwaar de behoefte om als startende ondernemer haast meteen na de opstart van Are Agency een tweede start-up, Simba, op te richten? We waren destijds met Are Agency zelf op zoek naar een oplossing voor ons grafisch werk. Als marketing- en communicatiebureau heb je haast continu behoefte aan op maat gemaakte designs, maar hier iemand vast voor in dienst nemen betekent een enorme overhead kost die een aanzienlijk risico inhoudt. Vandaar dat we deze opdrachten wilden outsourcen via een soort van platform voor grafische ontwerpers. Alleen bestond een dergelijke dienst tot onze eigen verbazing niet. Vandaar dat we die dan maar zelf hebben opgericht. Zonder er bewust naar opzoek te gaan ontdekten we het spreekwoordelijke gat in de markt. Wanneer we ons idee pitchten kregen we ook telkens dezelfde enthousiaste reacties te horen. En ook nu nog zijn onze inspanningen op vlak van sales beperkt. Het cliché wil dat een goed product zichzelf verkoopt. In het geval van Simba stellen we vast dat dit inderdaad het geval is. (lacht) Het cliché wil dat een goed product zichzelf verkoopt. In het geval van Simba stellen we vast dat dit inderdaad het geval is. Stel dat het moet, welke van de twee doet jouw hart het snelste slaan: Are Agency of Simba? (resoluut) Dan ga ik voor Simba. Gezien de veelheid aan agencies die vergelijkbare diensten als de onze aanbieden is de ruimte van de markt in onze gewichtsklasse beperkt. Dit wil zeggen dat onze omzet in realiteit geplafonneerd is. Deze bovengrens speelt bij Simba veel minder een rol. Het groeipotentieel is er simpelweg veel groter. In principe zijn we zelfs niet gebonden aan landsgrenzen. Maar concreet kiezen we er in Nederland nu toch voor om te vertrekken vanuit een lokaal aanspreekpunt, omdat we merken dat dit voor onze klanten belangrijk is. Eénmaal we daar onze weg gevonden hebben liggen de mogelijkheden voor een verdere internationale expansie open. Verhullen deze ambitieuze plannen een exitstrategie voor Are Agency? Neen, dat niet. Veel concullega’s in onze sector zijn inderdaad vanaf hun oprichting gericht op een verkoop. Zo niet bij Are Agency. Het groeipotentieel mag dan wel beperkt zijn, we zijn ervan overtuigd dat we ook door verticale groei, dit wil zeggen door het aanbieden van nieuwe diensten met meerwaarde voor onze klanten, onze plaats in de markt kunnen veiligstellen. Bovendien zijn Are Agency en Simba in zekere zin complementair aan elkaar. Een bundeling van de verschillende services is voor onze klanten ook interessant. Jullie spelen met Are Agency in een erg concurrentiële markt. Op welke manier proberen jullie je toch te onderscheiden? Vandaag de dag ben je niet langer uniek als je aan customer journey mapping doet of als agency een methodiek hebt ontwikkeld om touchpoints kritisch gaan evalueren. En dit bedoel ik allerminst negatief of neerbuigend. Het geeft gewoon aan dat de meeste best practices hun weg wel hebben gevonden in de richting van de klant. Maar daarmee vermindert ook het aantal vrijheidsgraden om je te onderscheiden van de concurrentie. Met Are Agency doen we dit in mijn ogen het meest met een jong en dynamisch team. Onze minst jonge collega is 36 jaar. Dit om je maar een idee te geven. Uiteraard heeft dit gevolgen voor de manier waarop we met onze klanten omgaan: vlot, informeel en toch professioneel. Jullie vulden met Simba een gat op in de markt. Dit wil zeggen dat jullie het daar wél fundamenteel anders aanpakken dan de concurrentie? Daar waar communicatiebureaus vandaag de dag voor 99% concurreren in een markt waar differentiatie de norm is proberen wij met Simba een margebusiness te creëren die gericht is op het bedienen van grote volumes. Dat is dus wel een game changer binnen de industrie. Gelet op de situatie op de arbeidsmarkt voor grafische ontwerpers hebben we als voordeel dat de job als erg leuk en aantrekkelijk wordt ervaren. Een schaarste aan profielen hoeven we voorlopig dus niet meteen te vrezen. Het lijkt als vloeken in de kerk, maar vertonen Simba en Fiverr in die zin niet erg veel gelijkenissen? Toch niet. Kijk, als je als bedrijf op zoek bent naar een oplossing voor je grafisch werk heb je grosso modo twee mogelijkheden. Of je neemt iemand vast in dienst, of je gaat met een freelancer in zee. Een derde optie zou eruit bestaan dat je beroep doet op bijvoorbeeld Fiverr. Maar op basis van onze eigen ervaring en de reacties van klanten kunnen we stellen dat dit niet echt een duurzame piste is wanneer je meerdere opdrachten wil laten uitvoeren. Vaak kom je telkens in contact met iemand anders aan de andere kant van de wereld aan wie je je briefing moet voorleggen. De precieze nuance van de opdracht correct toelichten, zodat deze persoon weet wat je van hem of haar verwacht vraagt vaak meer tijd dat de uitvoering zelf. Voor een gewone one-off kan dit geen kwaad, maar als je recurrente design opdrachten verwacht zoek je best een structurele oplossing voor je probleem. Met Simba combineren we het beste van twee werelden: de flexibiliteit van een freelancer met de betrouwbaarheid van een in-house designer. Voor onze klanten voelen we echt aan als een verlengstuk van hun eigen team. We zien onszelf voor alle duidelijkheid niet als rechtstreekse concurrenten van de gevestigde design agencies. Zo doen we bijvoorbeeld niet aan storytelling; we verwachten van de klant een duidelijke briefing die onze designers dan technisch tot in de puntjes kunnen uitwerken. Waarom hebben studenten een streepje voor op pakweg dertigers als het op het starten van een eigen zaak aankomt? Stellen dat studenten een streepje voor zouden hebben lijkt me iets te kort door de bocht. De realiteit is toch iets genuanceerder. Er wordt gezegd dat de leeftijd van 35 jaar ideaal is om als ondernemer door te breken. Naast ervaring speelt het opgebouwde netwerk immers ook een grote rol. Rond de leeftijd van 35 jaar komen vrienden en kennissen binnen bedrijven op sleutelposities terecht waar ze het mandaat hebben om ook effectief beslissingen te nemen. Als je dan in het verleden al succesvol samenwerkte is een volgende deal niet zo ver weg. Nu zou ik wel niemand aanraden om zo lang te wachten. Wanneer je studeert, weinig verantwoordelijkheden en veel vrije tijd hebt, kan je meer risico nemen dan 10 à 15 jaar later. What’s the worst that can happen? Niet echt veel, toch? Bovendien gaat ondernemen samen met de ontwikkeling van een specifieke attitude. Uiteraard gaat het dan over de zin voor initiatief, maar ook zelfstandigheid en mentale veerkracht zijn essentieel om probleemoplossend te kunnen blijven denken. De combinatie van die laatste twee maakt dat je problemen, die vroeger haast onoverkomelijk leken, nu beter in perspectief kunt plaatsen. Hoe vroeger je je deze mindset eigen maakt, des te langer je er de vruchten van kan plukken. En of je nu na je studies verder als ondernemer aan de slag gaat, of toch besluit om als werknemer een carrière uit te bouwen, een entrepreneurial spirit komt je in beide gevallen van pas! Welke raad of advies zou je de Ruben van vijf jaar geleden graag hebben meegegeven? Laat je omringen door een mentor of door iemand die jouw traject al een keer aflegde. Hiermee bedoel ik niet dat je zijn of haar advies klakkeloos en zonder verpinken moet overnemen. Maar zulke mensen kunnen de nodige handvaten aanreiken of een kader scheppen waardoor je bepaalde fouten niet hoeft te maken. Akkoord dat iedereen zijn of haar eigen weg moet vinden en dat je ervaring opbouwt door fouten te maken, maar soms moet je jezelf de luxe van goede raad gunnen. Er blijven absoluut nog genoeg uitdagingen over. Om die te overwinnen ben je dus maar beter spaarzaam met schaarse tijd en energie. Verder zou ik ook iedereen adviseren om te lezen. Of dit toch te doen wanneer je er een minimum plezier in vindt. Boeken, magazines, tijdschriften, … Het helpt om je perspectief op de dingen uit te breiden. Zelf probeer ik steeds simultaan twee à drie boeken te lezen, waarvan liefst twee non-fictie exemplaren. Momenteel val ik van de ene verbazing in de andere bij het lezen van Million Dollar Whale. Niet meteen bruikbaar in de dagdagelijkse realiteit, maar zoals gezegd geeft het je een bepaald soort bril om naar de dingen te kijken. Voor wie al smulde van de strapatsen van Jordan Belfort in The Wolf of Wall Street is dit boek zeker aangewezen leesvoer. Een derde en laatste punt is delen. Net zoals het een gigantische meerwaarde kan betekenen om je te omringen met zinvolle informatie, kan je je eigen kennis en ervaring net zo goed doorgeven aan anderen. Je hoeft heus geen Steve Jobs te zijn om waardevolle inzichten te delen - al helpt het natuurlijk wel. (lacht) En als je het niet voor de ander doet, dan heb je er zelf vroeg of laat wel baat bij. Anderen helpen is ook een vorm van impliciete lead generation. Zo heb ik een groot deel van mijn huidig klantenbestand te danken aan wat ooit vrijblijvende babbels waren. Karma does come around! (grijnst) Laat je omringen door een mentor of door iemand die jouw traject al een keer aflegde. Hiermee bedoel ik niet dat je zijn of haar advies klakkeloos en zonder verpinken moet overnemen. Maar zulke mensen kunnen de nodige handvaten aanreiken of een kader scheppen waardoor je bepaalde fouten niet hoeft te maken. Tot slot: wat mogen we je toewensen voor de komende vijf jaar? Grappig dat je dat vraagt. Vorige week nam ik een podcast op met Discours en daar werd me dezelfde vraag gesteld. Ik geef dus hier ook hetzelfde antwoord: ik durf die vraag niet te beantwoorden. Om de simpele reden dat ik in het verleden ook geen strak afgebakend parcours heb gevolgd. Toch heeft me dat tot op een punt gebracht waar ik op voorhand niet aan gedacht zou hebben, maar nu wel erg tevreden mee ben. Ik behoud dus graag de vrijheid om en cours de route opportuniteiten te spotten en kansen te grijpen. Zoals in het begin van ons gesprek gezegd: ik heb geen masterplan. Je weet nooit welke interessante wendingen er zich nog zullen aandienen. Vandaar dat ik me niet vastpin op een soort van einddoel. Go with the flow en met de juiste ingesteldheid kan de toekomst er dan niet anders dan rooskleurig uitzien. In dat geval wensen we je graag de wind in de zeilen toe! Bedankt voor het gesprek. © BAAS ________ TAKEOFFANTWERP_ is een initiatief van de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, in samenwerking met stad Antwerpen, UAntwerpen, KdG Hogeschool, AP Hogeschool, Hogere Zeevaartschool, Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland,BAAS en SINC. VLAIO ondersteunt dit ecosysteem. #jongondernemen

Edith Lagrou (25 jaar) studeert én onderneemt als student-onderneemster. Een statuut dat enkele belangrijke voordelen biedt en daarom ook steeds meer en meer studenten aanspreekt. Na het BRYO-traject via Voka doorlopen te hebben richtte ze begin vorig jaar Drunken Sailor Boardgame op. Daarop volgde een succesvolle crowdfunding campagne op Ulule. Het resultaat? De productie van 1000 bordspellen en een eigen webshop die héél binnenkort live gaat! Dag Edith! Bedankt om even tijd te willen maken voor BAAS. Laten we beginnen bij het begin: hoe ben je op het idee gekomen om een bord- en een drankspel te combineren? Het idee voor Drunken Sailor Boardgame is in 2017 ontstaan tijdens een jongerenvakantie. Ik behoorde er mee tot de organisatie en we werkten op geregelde tijdstippen aan het onthaal of achter de bonnetjes. Na onze shift haastten de meeste van mijn collega’s zich typisch naar de camping om samen in te pilsen voor de optredens die er iedere avond plaatsvonden. Vaak waren we met een hele grote, diverse groep. Het leek me dus telkens een gemiste kans om elkaar na afloop van het werk niet ook wat beter te leren kennen. Die twee elementen, een drankspelletje en vragen aan de hand waarvan je elkaar beter leert kennen, wilde ik aan elkaar koppelen. Op die manier zouden we dus niet enkel goedgemutst richting de optredens vertrekken, maar kwam je bijvoorbeeld ook te weten wie van je vrienden ook al ’ns iets gestolen had. (lacht) Wat was in jouw ondernemerstraject tot nu toe de grootste uitdaging? Dan denk ik toch wel de financiering. In het begin heb je geld nodig zonder dat er meteen inkomsten tegenover staan. En dan moet je bereid zijn om risico’s te nemen. In mijn geval betekende dit €5000 voor onder andere een grafisch ontwerper, de registratie van de intellectuele eigendomsrechten en de productie van enkele prototypes die nodig waren voor de eerste fotoshoots. Hiervoor heb ik beroep moeten doen op mijn spaargeld. Gelukkig werk ik sinds mijn veertiende in een bakkerij. Ik wist dus wat hard werken was en had gelukkig al wel wat geld opzij gezet. Los daarvan helpt het dat mijn mama en mijn zus ook allebei ervaring hebben als zelfstandige. Dit maakt dat ik autonomie erg belangrijk vind. Ook als daar een financieel risico tegenover staat. ‘Ik vind autonomie erg belangrijk. Ook als daar een financieel risico tegenover staat.” Waar staat Drunken Sailor Boardgame vandaag? We lanceerden in het najaar van 2020 een succesvolle crowdfunding campagne op Ulule. We behaalden onze initiële doelstelling van €7000 en haalden zelfs €1400 meer op dan oorspronkelijk gedacht. Hierdoor hebben we onze eerste 1000 exemplaren in productie kunnen laten gaan. Daarvan werden er ondertussen al 125 stuks verkocht. Binnenkort gaat onze webshop live en er zijn ook gesprekken met bestaande webplatformen om de overige 875 exemplaren aan de man te brengen. We legden dus al een lange weg af, maar tegelijk ligt er ook nog heel wat werk op de plank! Ging er met de ontwikkeling van Drunken Sailor Boardgame ook een heus marktonderzoek gepaard? Goh, ik heb natuurlijk een heleboel drankspelletjes zelf al wel gespeeld. (lacht) Maar de meest opvallende vaststelling tijdens mijn desk research was toch dat er opvallend weinig bordspellen ontwikkeld worden voor de leeftijdscategorie 18 tot 25 jarigen. Dit terwijl iedereen als kind toch opgroeit met Vier Op Een Rij, Pictionary en Cluedo om later de draad weer op te pikken met De Kolonisten van Catan en Risk? Dat gat in de markt wilde ik opvullen. Welke stappen heb je sindsdien ondernomen om te evolueren van een idee naar een spel dat ook effectief geproduceerd wordt? In het begin was ik helemaal niet zeker of mijn idee wel goed genoeg was. Maar dankzij de vele positieve reacties uit mijn nabije omgeving ben ik uiteindelijk dan toch gaan aankloppen bij Voka. Bij hen volgde ik onder andere het BRYO traject. Ik leerde er het Business Model Canvas kennen en vond langzaam mijn weg in het ondernemersjargon. Begrippen als ‘cashflow’ en ‘USP’ zijn voor iemand zonder financiële achtergrond immers geen dagdagelijks taalgebruik. Daar moet je in het begin dus wel een beetje doorheen kunnen kijken. Naast de inhoudelijke kennis die ik er heb meegekregen sta ik nu ook sterker in mijn schoenen. Ik kan meepraten met collega-ondernemers over de belangrijkste concepten en val niet meteen achterover bij het zoveelste buzzword. Dit is ontegensprekelijk een voordeel wanneer je aan het netwerken bent. Toen ik bij Voka terecht kwam stond het BAAS project nog in zijn kinderschoenen. Ik denk in ieder geval dat het goed is dat er zulke initiatieven bestaan om de opstap naar het ondernemerschap voor jongeren nog verder te verlagen. Want vaak is er aan goede ideeën en de wil om te ondernemen geen gebrek. "Durf te vragen. Mensen delen graag hun inzichten en advies. En ook bij mij staat de deur altijd open." Welke concrete voordelen biedt het statuut van student-ondernemer jou? Ik behaalde al een Bachelor diploma Sociaal Werk, maar volg nu dus een lerarenopleiding om geschiedenis en gezondheidsopvoeding te mogen geven. Het is in combinatie met deze opleiding dat ik actief ben als student-ondernemer. Het statuut biedt de mogelijkheid om je lessenrooster vrijer in te plannen, lessen zelfstandig in te halen of examens te verplaatsen wanneer het moment conflicteert met een activiteit van je onderneming. Daarenboven ben je - en dat is voor de meesten de interessantste voorwaarde - vrijgesteld van sociale bijdragen wanneer je netto belastbaar inkomen lager ligt dan €7000 op jaarbasis. Studenten kunnen gebruik maken van het statuut tot het moment dat ze 26 jaar worden. Nadien vervallen de voordelen. Welke van je talenten komen je het best van pas als onderneemster? denkt na) Ik geloof in de eerste plaats mijn creativiteit. Niet in de arty crafty way, maar eerder als een manier om oplossingsgericht te denken. Ook wanneer dit betekent dat minder evidente paden bewandeld moeten worden. Daarnaast ben ik best sociaal aangelegd en snel enthousiast te krijgen over mensen of dingen. Die twee eigenschappen komen me nu wel van pas wanneer ik anderen wil overtuigen van mijn idee. Tot slot denk ik ook wel dat ik een doorzetter ben. En maar goed ook. Want zeker in de beginfase heb ik vaak kritiek gekregen van mensen die vonden dat ik anderen probeerde aan te zetten tot onverantwoord drinkgedrag. Hoe ging je met zulke commentaren om? Gaandeweg heb ik een erg goede filter voor negativiteit ontwikkeld. Deze zet ik nog geregeld in, want criticasters heb je altijd en overal. Nu heb ik ook wel begrip voor hun argumenten hoor. Het is dus zeker niet zo dat ik alle kritiek blindelings wegwuif. Wel vind ik dat de verantwoordelijkheid bij de spelers van mijn spel ligt. Op dat vlak ben ik nogal liberaal ingesteld. Drankspelletjes bestaan al een eeuwigheid en ontstaan vaak spontaan. En ook het nuttigen van alcoholische dranken is - gelukkig maar - toegelaten en goed ingeburgerd in onze cultuur. Doen alsof beide niet (zouden mogen) bestaan vind ik dus wat hypocriet. Het enige wat ik heb gedaan is een oplossing bieden voor de vaak beperkte interactie die er tijdens zo’n drankspelletjes tot stand komt. Ik promoot dus allerminst plat dronkenschap. Wel probeer ik met mijn spel gesprekken een leuke richting te laten opgaan. Zonder wie of wat stond je vandaag niet waar je nu staat? (zonder aarzelen) Ik ben mijn mama ongelooflijk dankbaar! Ze is altijd in mij blijven geloven. Ik herinner me nog goed dat ze me, wanneer ik over iets twijfelde, vaak vroeg: “Wat is het ergste dat er kan gebeuren?” Deze vraag heb ik bewust of onbewust altijd meegedragen. Want inderdaad: zelfs als je denkt dat je niets meer hebt dan heb je toch nog altijd je glimlach. Het is die mindset die me, als ik er nu zo op terugkijk, ver heeft gebracht. Wat zou je achteraf bekeken anders hebben aangepakt? Da’s een moeilijke. Spontaan zou ik zeggen: samenwerken in een team. Hoewel ik kan rekenen op de steun van een heleboel vrienden en familie, en op mijn vriend die vaak als klankbord dient, biedt het samenwerken in een team toch een aantal voordelen. Zo hoef je je niet te verdiepen in sales, financiering én marketing wanneer je je omringt met mensen met complementaire competenties. Ik besef wel dat dit een mes is dat aan twee kanten snijdt. Zo moet ik me tegenover niemand te verantwoorden. Da’s soms een voordeel als je snel wilt schakelen. Nu zou ik iedereen hoe dan ook aanraden om raad te durven vragen. Mensen delen graag hun inzichten en advies. En ook bij mij staat de deur altijd open. Nu ietsje minder dan normaal, maar toch. (lacht) Ik ben mijn mama ongelooflijk dankbaar! Ze is altijd in mij blijven geloven. ik herinner me nog goed dat ze me vaak vroeg: 'Wat is het ergste dat kan gebeuren?' Waar sta je over vijf jaar? Er zijn een heleboel ideeën voor productextensies en service modellen. Zo wil ik snel een levensgroot bord laten maken van 5 meter op 5 meter om dit te verhuren voor vrijgezellenfeesten. Dit biedt als voordeel dat er recurrente inkomsten staan tegenover een éénmalige productiekost. Deze meer service gerichte aanpak komt ook terug in een activiteit die we op 1 mei aan het MAS zullen organiseren. Veel kan ik er nog niet over kwijt, maar het belooft een educatieve namiddag te worden met de Stad Antwerpen en een verhaal over piraten en zeemanslieden in de hoofdrol! Toegespitst op het bordspel zelf staat er een uitbreiding op de standaard versie met extra kaarten en nieuwe vragen op het programma. Net als een versie voor kinderen. Uiteraard zonder de bedoeling om er het drankaspect aan te koppelen. Het spel zelf werd ook al vertaald naar het Engels. Het zou dus leuk zijn als minstens een deel van mijn klantenbestand binnenkort uit het buitenland komt. Tot slot: welke goede raad heb je voor jonge mensen die aan het begin van hun ondernemerscarrière staan? Geloof in jezelf! Ook wanneer anderen dit niet doen. En laat je vooral omringen door goeie mensen. Dit is allesbehalve evident. Ook ik voel me nog maar een half jaartje een echte onderneemster. Voordien hield ik mezelf klein door te geloven dat ik just another board game had gemaakt. Maar na onze succesvolle crowdfunding campagne vind ik dat Drunken Sailor Boardgame er staat. Last but not least een tip die erg bruikbaar is in tijden van social media: kijk niet naar wat beter is, maar naar wat je zelf beter kan doen. Hierdoor leg je de verantwoordelijkheid om iets aan een (ongewenste) situatie te veranderen bij jezelf. Dit is een constructievere framing en het verkleint de kans op de ontwikkeling van negatieve gedachten. Bedankt voor het gesprek en succes met de go-live van je webshop! Interview: BAAS Foto's: Mustafa Körükçü (Mustigrafie) ______ TAKEOFFANTWERP_ is een initiatief van de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, in samenwerking met stad Antwerpen, UAntwerpen, KdG Hogeschool, AP Hogeschool, Hogere Zeevaartschool, Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland,BAAS en SINC. VLAIO ondersteunt dit ecosysteem. #jongondernemen

Sander De Roeck staat vandaag met zijn medevennoot Marijn Goossens aan het roer van Soulmade. Hun avontuur begonnen ze bijna vijf jaar geleden als twee student-ondernemers. Intussen sleutelen ze met een zevenkoppig team aan hoogtechnologische oplossingen voor bedrijven als BASF, Nokia, Dupont en AB Inbev. Hun gereedschapskist? AR, VR en hologrammen! Wij schuiven graag aan voor een gesprek over lokaal ondernemerschap, de verschillende stadia van groei en welke meerwaarde AR en VR kunnen betekenen voor bedrijven. Dag Sander. Laten we meteen met de deur in huis vallen: hoe is het avontuur van Soulmade begonnen? Toen ik 16 à 17 jaar was wilde ik samen met een goede vriend, Marijn Goossens, een P2P gokplatform oprichten. Ons idee bestond eruit dat iedereen geld zou kunnen verwedden op alledaagse events die door de community werden gestemd. Zo zou ‘de gemiddelde dagtemperatuur in Ukkel’ aanleiding kunnen geven tot een weddenschap. Of ‘het aantal officiële ziekenhuisopnames over de tijdsspanne van een week’, om iets dichter bij de dagelijkse actualiteit te blijven. Nu ik er achteraf op terugkijk niet het meest realistische idee voor de opstart van een eigen bedrijfje. Alleen al de juridische struikelblokken zouden gemaakt hebben dat we vandaag nog niet uit de startblokken zouden geschoten zijn. (lacht) Maar goed, het zaadje om ooit een onderneming op te richten was dus wel geplant. Het enthousiasme bekoelde enigszins toen we beide gingen studeren - Marijn Televisie aan het RITS en ik Sociologie aan de UAntwerpen. Tot Marijn me een vijfenhalf jaar geleden na zijn studies weer contacteerde. Hij wilde de technologie die hij gebruikt had voor de productie van een VR film breder kunnen inzetten. Hun team bestond al uit enkele creatieve en technische profielen, maar ze zochten nog iemand voor het zakelijke luik. Heel lang heb ik niet moeten twijfelen. Hoe vindt een generalist als jij binnen zo’n groep van creatieve en technische profielen zijn eigen plek? In een klein team is het van belang dat je elkaars talenten verder aanvult. Heel veel overlap is er niet, waardoor je op elkaar moet durven vertrouwen. Maar naast deze complementariteit moet je natuurlijk ook op vlak van visie grotendeels op dezelfde lijn zitten. We gunnen elkaar een eigen domein van expertise zonder daardoor onverschillig te worden voor de ideeën van de ander. Zo fungeren we als kritisch klankbord voor elkaar. Marijn was aanvankelijk bijvoorbeeld niet gewonnen voor het idee om iets met hologrammen te gaan doen. Dit terwijl holografie tot net voor de coronapandemie een 35 procent van onze omzet uitmaakte. Dit illustreert het belang van compromissen sluiten ongeacht het bestaan van conflicterende ideeën. "Tot hiertoe zijn we met Soulmade altijd organisch kunnen groeien. In de toekomst wille we hier bewuster mee gaan omspringen." Vind je het lastig om als zaakvoerder voor de diepgaande technische aspecten van de technologieën en de razendsnelle evoluties die ermee gepaard gaan op anderen hun oordeel te moeten vertrouwen? Neen, dat niet. Ik heb zelf ook nooit de ambitie gehad om de slimste van de klas te zijn. Ieder teamlid heeft zijn of haar expertise en daar maken we samen het beste van. In alle eerlijkheid geeft het me ook een gerust gevoel wanneer andere collega’s bij Soulmade beter op de hoogte zijn van bepaalde technische of zelfs zakelijke details. Het tegendeel zou zorgwekkender zijn. Wat is jouw expertise dan? (aarzelend) Goh, als ik dan toch iets zou moeten noemen zou dat het spotten van opportuniteiten zijn. Dat gaat dan over de zoektocht naar hoe de inzet van een bepaalde tool of technologie tot meerwaarde kan leiden voor een bedrijf. En af en toe durf ik ook al ’ns een correcte voorspelling voor de toekomst maken. In hindsight lijkt de evolutie van technologie vaak logisch. Maar als je bijvoorbeeld kijkt naar de ontwikkeling van VR is de weg die werd afgelegd helemaal niet zo vanzelfsprekend. Maar daar wil ik absoluut niet mee zeggen dat ik me visionair voel of zo. Dat mag er dus niet in. (lacht) Wat betekent de groei van Soulmade voor de invulling van jouw job? Tot hiertoe zijn we met Soulmade altijd organisch kunnen groeien. Dit wil zeggen dat het ene project na het andere volgde, zonder al te veel inspanningen op vlak van lead generation. Heel erg kieskeurig waren we dan ook niet bij het aannemen van projecten. In de stap die nu is aangebroken willen we hier bewuster mee gaan omspringen. Een bepaalde mate van professionalisering is nu eenmaal nodig om onze interne processen te stroomlijnen en toekomstige sales te kunnen verzekeren. Ook kijken we naar de ontwikkeling van nieuwe businessmodellen. Een subscription model dat recurrente cash flow kan garanderen is binnen deze context een evidente optie. Zo worden we langzaam maar zeker minder afhankelijk van projectmatig werk en kunnen we onze tijdshorizon verder opschuiven in de toekomst. Welke van de twee fases, ’organische groei’ of ‘professionalisering’, draagt jouw persoonlijke voorkeur weg? We staan nog maar aan het begin van onze professionaliseringsfase, dus ik kan me er nog niet met 100% zekerheid over uitspreken. Maar doe dan toch maar de beginfase. Dan is alles meer rock & roll. Zo schuimden Marijn en ik in het begin van Soulmade ondermeer technologiebeurzen in Duitsland en China af. Ik herinner me een beurs in Duitsland met enige naam en faam. We hadden ons allebei een kostuum voor 50 euro aangeschaft om zeker niet door de mand te vallen op het event zelf. Maar dat maakte dan weer dat we best vreemd werden aangekeken in onze hostel. Dat zijn verhalen die je nu niet meer zo makkelijk meemaakt. Vandaag de dag moeten we er vooral voor zorgen dat onze klanten tevreden zijn en dat we nieuwe projecten binnenhalen. Jullie mogen ronkende namen als BASF, Nokia, Dupont en AB Inbev tot jullie klantenportefeuille rekenen. Dit zijn namen die menig sales manager doen watertanden. Wat is jullie geheim? We hebben inderdaad het geluk om voor enkele grote namen opdrachten te mogen uitvoeren. Maar nu moet je dit ook niet overschatten. Het is niet zo dat je bij al die bedrijven met de CEO aan tafel gaat zitten. In de meeste gevallen worden de afspraken voor onze contracten gesloten door mensen die hun job gewoon zo goed mogelijk willen doen. Los daarvan bieden we een unieke oplossing aan die een echte meerwaarde voor onze klanten inhoudt. Zelf heb ik absoluut niets tegen agencies die video’s maken. Maar zo zijn er wel dertien in een dozijn. De studio’s die VR & AR toepassen zijn iets minder talrijk. Dit maakt dat we ietsje minder luid moeten roepen om gehoord te worden. De interesse is vaak meteen gewekt. Zo ook in het geval van BASF. Samen met hen zijn we gaan kijken hoe we binnen een trainingstraject door de inzet van virtual reality de veiligheid op hun chemische plant konden verhogen. Uiteraard komt zo’n samenwerking niet van de ene dag op de andere tot stand. Het is echt een wisselwerking tussen onze eigen input en die van de klant. In dit specifieke geval gaven we een demo aan een aantal werknemers van BASF. Toevallig zat daar ook de verantwoordelijke van learning & development mee aan tafel. En hij zag meteen de meerwaarde van onze technologie voor zijn team. Zo is de bal eigenlijk aan het rollen gegaan. Hebben jullie een eigen methodiek om tot goede, werkbare innovaties voor de klant te komen? Niet echt. Maar hierin is mijn advies wel duidelijk: betrek je klant in een zeer vroeg stadium bij het innovatietraject dat je met hem aflegt. Werknemers van bedrijven hebben een veel beter beeld van hoe jouw product of dienst voor hen van nut kan zijn. Bovendien helpt het als de oplossing van hen komt om buy-in te creëren voor de verandering. Gesteld dat onze demo werd opgepikt door iemand van operations dan was het uiteindelijke resultaat misschien helemaal anders geweest. In hoeverre is materialisme een drijfveer voor jouw ambities? Tijdens denkoefeningen over opportuniteiten binnen een markt stel ik me vaak de vraag op welke manier er eventueel geld zou verdiend kunnen worden. Toch ligt materialisme hier niet aan de basis. Het gaat eerder om de nieuwsgierigheid denk ik. Om je een idee te geven: voor onze eerste wagen op de zaak was het verleidelijk om een leasingcontract af te sluiten voor een wagen uit een duurder segment. Omdat je de kost kan inbrengen en spreiden in de tijd zou dit nauwelijks een verschil hebben gemaakt tegenover een goedkoper exemplaar. Maar toch kozen we voor een gewone stadswagen. Meer dan dat hadden we simpelweg niet nodig. Een zekere soberheid is mij denk ik ook wel eigen. Als ik iets geleerd heb binnen mijn studies Sociologie is dat het heel eenvoudig is om te wennen aan luxe en comfort. Dit nadien weer afgeven daarentegen is aartsmoeilijk. Deze les neem ik mee in mijn persoonlijke financiën, maar ook met Soulmade zijn we voorzichtig op vlak uitgaven. Gewone rustige standvastigheid en voorzichtige groei is voor ons meer dan voldoende. Op dat vlak zijn we best conservatief. Je bent na de schoolbanken meteen verdergegaan als ondernemer. Dat is niet zo conservatief. Ervaar je hierdoor een gebrek aan professionele ervaring? Het klopt dat ik nog nooit ben moeten gaan solliciteren voor een job bij een werkgever. Maar het is niet zo dat mij activiteiten bij Soulmade zomaar uit de lucht zijn komen vallen. In 2014 richtte ik met twee collega-studenten, Sebastiaan en Yassin, studentenclub SINC op. Hierdoor heb ik op zeer korte tijd enorm veel bijgeleerd. Niet in het minst van de interessante mensen die ik dankzij mijn werk voor de club kon ontmoeten. Het doorlopen van dit proces heeft als een katalysator gewerkt voor mijn sprong richting het echte ondernemerschap. Via die weg heb ik dit eventuele gebrek aan professionele ervaring denk ik wel weten op te vangen. Soms vragen anderen me wel om tips wanneer ze gaan solliciteren. Dan zeg ik altijd: zorg dat je een goed verhaal hebt. Iets waar je echt fier op bent en waar je gepassioneerd kan over vertellen. Nu wil ik het statuut van ondernemer of zelfstandige ook niet te veel op een voetstuk plaatsen. Ik ben geen fan van de trend die je af en toe in de media ziet opduiken waarbij ondernemers haast worden verafgood. Ik probeer ook maar gewoon plezier te vinden in mijn job en dat lukt gelukkig aardig. Meer niet. Net zoals Soulmade kan ook SINC buigen op een uitgesproken profiel. Vanaf de oprichting besloten jullie het radicaal anders aan te pakken. Wat maakte jullie uniek binnen het landschap van studentenverenigingen? Ten eerste merkten we op dat minder en minder studenten interesse hadden in de klassieke studentenverenigingen. Dit terwijl overkoepelende verenigingen als Unifac, die studenten over verschillende faculteiten heen met elkaar wilden verbinden, wel stand hielden. Ten tweede was er tot onze verbazing geen organisatie voor en door studenten die ondernemerschap promootte. Inmiddels heeft ondernemerschap - terecht - aan populariteit gewonnen, maar toen wij startten was dit nog slechts een niche. De inmiddels overleden ererector Alain Verschoren heeft zich zelfs ooit laten ontvallen dat ondernemerschap aan de universiteit geen plek heeft. Later heeft hij die uitspraak wel genuanceerd door er aan toe te voegen dat de uitspraak betrekking had op ‘ondernemerschap uit puur winstbejag’. Dit om maar te schetsen dat het klimaat rond ondernemerschap erg van het huidige verschilde. Enfin, Dit waren de twee pijlers waarop SINC gebouwd werd. We besloten ook ver weg te blijven van studentikoze activiteiten als cantussen en TD’s. Die werden immers al aangeboden door de andere clubs. Ook hebben we ons altijd opengesteld voor universiteits- én hogeschoolstudenten. Zelfs wanneer we hierdoor niet zouden kunnen profiteren van financiële steun. Wat die financiering betreft heb ik trouwens nog een leuke anekdote. Sebastiaan, één van de drie oprichters, bedacht dat onze sponsorinkomsten afhankelijk waren van het aantal leden dat onze club telde. Daar waar de andere clubs lidgeld vroegen in ruil voor het lidmaatschap van hun club besloten wij het over een andere boeg te gooien. We schreven zoveel mogelijk studenten als lid in, omdat dit onze sponsorinkomsten naar een hoger niveau zou kunnen tillen. En welke activiteit is hiervoor beter geschikt dan het uitdelen van gratis Bicky Burgers? Het verlies aan inkomsten door lidgeld werd meer dan goed gemaakt door de gestegen sponsoring. (lacht) Zelf heb je een achtergrond in de menswetenschappen. Een ook de gesprekken aan de keukentafel ’s avonds gingen niet meteen over financiële balansen en ingewikkelde juridische structuren. In hoeverre betekende het business jargon, dat vaak de indruk wekt een karikaturaal taaltje te zijn, een struikelblok? (knikt instemmend) Ik begrijp de vraag en ik stoor me er af en toe ook wel aan. Zinvolle termen of concepten dreigen nogal snel tot barrière te verworden die gebruikt wordt door een elitair clubje. Op die manier wordt ondernemen iets exclusiefs, terwijl we net baat hebben bij zoveel mogelijk verschillende achtergronden en invalshoeken. Kijk, mijn principe is het volgende. Als bepaalde termen of concepten binnen de taal het overbrengen van een boodschap vereenvoudigen: fine! ‘Synergieën’ is bijvoorbeeld een erg nuttig concept waar bij mijn weten niet meteen een alternatief voor bestaat. Dit woord heeft in mijn ogen dus zeker bestaansrecht. Maar dan moet het wel in de juiste context gebruikt worden. Het overvloedig gebruik van holle, engelstalige begrippen om een gebrek aan inhoudelijke kennis te verhullen bestaat zeker. Al is dit naast spijtig vooral ook lachwekkend. Bestaat er een link tussen het gebruik van dit soort terminologie en het type ondernemerscultuur dat men probeert te creëren? Ja, dat denk ik wel. Soms lijkt het wel alsof men de ondernemerscultuur uit de Angelsaksische landen probeert te copypasten. En dan in het bijzonder de app- en platformmanie uit Silicon Valley. De realiteit is dat zo’n context haast niet te kopiëren valt. Ondernemen doe je immers binnen een heel ecosysteem met verschillende stakeholders. In minder risico-averse landen zoals Amerika lopen banken en durfkapitaalverstrekkers, toch twee belangrijke groepen van stakeholders, warm voor the next big thing. Hier is men op dat vlak van nature veel terughoudender. Vanuit het beleid inzetten op deze vorm van ondernemerschap lijkt me dan ook niet efficiënt. Het is als ouder hopen dat zoon- of dochterlief, die bij FC Bacwalde speelt, later het mooie weer zal maken als vedette van Real Madrid. De kans bestaat. Maar ze is klein. Heel erg klein. Komt daar nog ’ns bij dat, wanneer zo’n kleine start-up dan toch echt doorstoot, ze meestal richting het buitenland verhuizen. En daarmee verdwijnt dan meteen ook de investering die we als samenleving maakten. Nu zijn dat natuurlijk wel de verhalen die smakelijk weglezen in de media en waar politici graag hun wagonnetje aan aanhaken. Maar de Collibra’s en Showpads vormen toch nog altijd een minderheid binnen de Belgische ondernemerswereld. Ze voorstellen als representatief is dus statistisch onjuist. Wat kenmerkt die typisch Belgische of Vlaamse ondernemerscultuur dan wel precies? Goh, het is niet aan mij om te bepalen welke elementen onze ondernemerscultuur typeren. Dat zou nogal pretentieus zijn. Maar wat mij betreft zou onze KMO cultuur toch nog wat meer gecultiveerd mogen worden. België is een land van kleine en middelgrote ondernemingen. En daar mogen we best trots op zijn. Er is absoluut niets mis met een steengoed product of excellente dienstverlening old school in de markt te zetten. Als dit dan nog enigszins kan binnen een consistent en overkoepelend concept waar zorgvuldig over werd nagedacht: tant mieux! Alles begint bij de basis: een goed product of een goede dienst. Als dit snor zit dan volgt groei vanzelf. Er zal bijvoorbeeld altijd een markt zijn voor goede bakkers. Als je die generieke behoefte op een persoonlijke, unieke manier kan beantwoorden dan zit je volgens mij goed. "Het is heel eenvoudig om te wennen aan luxe en comfort. Dit nadien weer afgeven daarentegen is aartsmoeilijk." Hoe kan een overheid jongeren helpen met de opstart van hun onderneming? Als starter is het relatief eenvoudig om aanspraak te maken op subsidies. Actief opzoek gaan naar interessante kanalen en aanvragen indienen via de juiste instanties is dan ook een quick win. Ik maak er bijvoorbeeld geen geheim van dat wij bij de start van Soulmade een innovatiesubsidie vanuit de Vlaamse Overheid hebben gekregen. Deze heeft ons in staat gesteld om te kunnen groeien. En ook het statuut van ‘student-ondernemer’ biedt een aantal niet oninteressante voordelen. Door de lage vaste kosten, bijvoorbeeld door de verminderde sociale bijdragen die gelden, hebben we onze eigen inbreng die we verzamelden op het ogenblik van onze oprichting en de beperkte opbrengsten die we langzaam begonnen te genereren allemaal kunnen herinvesteren in groei. Deze vorm van bootstrapping (het financieren van een onderneming met eigen middelen door privé uitgaven sterk te beperken, red.) zou veel moeilijker zijn wanneer we meteen als zelfstandigen in hoofdberoep gekwalificeerd zouden worden. Maar jezelf als student anderhalf jaar lang geen loon uitkeren en tot twee maal per dag cornflakes eten is - euhm - doenbaar. (lacht) Subsidies en andere gunstmaatregelen voor startende ondernemers. Dit doet sterk denken aan het land van melk en honing? Nu is een kritische kanttekening hier zeker op zijn plaats. Het is niet zo dat je zomaar een blanco cheque ontvangt. Quasi ieder subsidiekanaal vraagt zelf een eigen inbreng, zodat het risico over overheid en ondernemer verdeeld wordt. En ook in het geval van het statuut ‘student-ondernemer’ gelden er strikte voorwaarden. De zaken anders voorstellen dan ze werkelijk zijn kan je dus zuur opbreken. De overheid is op dit vlak onverbiddelijk streng. Zo ken ik er wel een aantal die de aan hen toegekende steun onder de vorm van verminderde sociale bijdragen hebben moeten terugbetalen omdat ze niet het vereiste aantal studiepunten hadden opgenomen. Maar bottomline is wel dat, wanneer je aan de voorwaarden voldoet, je op de nodige steun kan rekenen om uit de startblokken te schieten. "Als je een generieke behoefte op een persoonlijke, unieke manier kan beantwoorden dan zit je volgens mij goed." Eindigen doen we zoals altijd met een praktische tip voor jonge ondernemers. Welke goede raad zou jij mensen aan het begin van hun ondernemerscarrière graag nog willen meegeven? Ik denk dat er doorheen ons gesprek heel wat bruikbare tips en tricks aan bod gekomen zijn. Maar mijn persoonlijk stokpaardje is toch vooral: gewoon doen! Hiermee wil ik het belang van voldoende desk research niet minimaliseren. Absoluut niet zelfs. Maar op een gegeven moment moet je durven springen. Wanneer je de dingen blijft overdenken kom je niet tot op het punt waar je je ideeën of assumpties kan testen aan de realiteit. Die test brengt nieuwe, tot dan toe onbekende informatie aan het licht waar je vervolgens weer verder mee aan de slag kan. Door te vertrouwen op je voortschrijdend inzicht krijg je inzicht in informatie waar je vanachter je bureau simpelweg niet op gebotst zou zijn. Hoe snel of traag je die challenge met de realiteit opzoekt ligt voor een stuk aan je persoonlijkheid. Dingen proberen forceren heeft geen zin, net zomin als roekeloos te werk gaan. Maar een ideaal tijdstip om te starten bestaat niet. Dus waarom niet vandaag? (lacht) Bedankt voor het interview, Sander. Interview: BAAS Foto's: Mustafa Körükçü (Mustigrafie) ______ TAKEOFFANTWERP_ is een initiatief van de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, in samenwerking met stad Antwerpen, UAntwerpen, KdG Hogeschool, AP Hogeschool, Hogere Zeevaartschool, Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland,BAAS en SINC. VLAIO ondersteunt dit ecosysteem. #jongondernemen

Victor (24) volgt een bachelor bedrijfsmanagement met afstudeerriching marketing en is voorzitter van PRTSR. Daar staat hij ook in als foto -en videograaf en helpt hij met de website, Instagram en marketing. Dag Victor. Bedankt om even de tijd voor ons te nemen. Laten we meteen met de deur in huis vallen: waarvoor staat het letterwoord PRTSR en wat betekent het? PRTSR staat letterlijk voor ‘prutser’. Wij vinden dat we af moeten van het idee dat prutsen louter tijdverdrijf is. Elke expert is ooit van nul moeten beginnen en was dus een prutser. Mensen die op dit ogenblik maar wat aanmodderen of prutsen worden vaak meewarig bekeken. Maar Iedereen is op een bepaald moment wel eens een prutser. Een prutser is iemand die de tijd neemt om dingen uit te zoeken, om te experimenteren. Die ruimte willen we bewust voor onszelf en voor anderen creëren. Uit die ongedwongen context komen vaak heel creatieve, innovatieve ideeën. Maar Iedereen is op een bepaald moment wel eens een prutser. Een prutser is iemand die de tijd neemt om dingen uit te zoeken, om te experimenteren. Hoe zijn jullie op het idee van PRTSR gekomen? Het idee is voor alle duidelijkheid niet van mij gekomen. Het was van Hans Verhoeven, CEO bij iVox en ‘serial prutser’. Hij kwam op het idee en bracht alle mensen samen. In het begin waren we met een groep van twintig personen. Ondertussen zijn we nog met 7 erg uiteenlopende profielen met andere interesses. Deze variatie is super boeiend: iemand heeft een passie voor mode, iemand anders houdt zich graag bezig met zeefdrukken en ikzelf ben bezeten door videografie. Het is die combinatie die een erg interessante dynamiek creëert. Met mijn rol als voorzitter zorg ik voor de uitvoering van de gemeenschappelijke visie en zorg ik ervoor dat iedereen betrokken blijft. Ik help natuurlijk ook met de organisatie van alle workshops, kampen, evenementen en lanceringen van onze kleding. Hoe is het om in zo’n waardengedreven organisatie met iedereen op één rechte lijn te blijven? Zoals binnen elke organisatie is er ook bij ons een grote verscheidenheid aan persoonlijkheden en talenten. In het begin heeft dit wel al eens gebotst en soms is het niet altijd eenvoudig om hier op een goede manier mee om te gaan. Het belangrijkste in mijn ogen is dat je naar elkaars mening moet luisteren en deze ook respecteert. Het mooie is dat hier verschillende perspectieven worden samengebracht waar we allemaal iets van kunnen leren. Sommige geven praktische input, anderen zijn meer creatief bezig. Zo draagt iedereen zijn of haar steentje bij. Daarnaast is er ook de gewenste omgangsvorm die kan verschillen van persoon tot persoon. Een goed boek in dit verband dat me enorm helpt is ‘Omringd Door Idioten’ van Thomas Erikson. Hans heeft me dit boek aangeraden en geleend. Het schetst een kort, theoretisch kader van verschillende gedragsstijlen en geeft dan enkele praktische tips om constructief met anderen te communiceren. Van zodra je écht denkt dat je omringd wordt door idioten zit je in een neerwaartse spiraal. Het ergste van dat fenomeen? De grootste idioot ben je dan eigenlijk zelf! Wat doen jullie eigenlijk met PRTSR concreet? Momenteel hebben we net een eigen kledingmerk gelanceerd. Hiermee hopen we geld in te zamelen om onze eerste workshops op poten te zetten. Net zoals wij kansen krijgen willen wij jongeren (voornamelijk jong volwassenen of adolescenten), de mogelijkheid geven om zichzelf creatief te ontplooien. In de toekomst zullen er workshops georganiseerd worden door onze leden. Een praktisch en concreet voorbeeld zou een workshop flexdrukken op textiel zijn. Een deel van de inkomsten uit onze webshop zal hiervoor worden gebruikt. De reële kostprijs doorrekenen aan de deelnemers zou ervoor zorgen dat een bepaalde groep uitgesloten wordt, wat natuurlijk niet de bedoeling mag zijn. Samengevat: webshop, workshops, kampen én events die de prutser filosofie tot doel hebben: “het is super goed om te experimenteren en nieuwe uitdagingen aan te gaan”. Een collectief van creatieve mensen die de drang om te creëren niet meer kunnen weerstaan. Dit willen we dan ook graag delen met de rest van België in de vorm van fantastische kleding! “Het is super goed om te experimenteren en nieuwe uitdagingen aan te gaan” Hebben jullie inspiratie gehaald uit het boek ‘Start With Why’ van Simon Sinek? Sinek is inderdaad bekend geworden met de popularisering van het gedachtegoed rond ‘Why’. Maar zelf ga ik liever terug tot Jordan Peterson. Peterson is een klinisch psycholoog en in zijn ‘12 Rules of Life’ geeft hij de handvaten mee om tot een werkbare structuur te komen voor jezelf. Het klinkt nogal conceptueel, maar zelf heb ik veel aan het boek gehad. Ik zou het iedereen willen aanraden die geïnteresseerd is in persoonlijke groei. Zijn basisidee is dat hij erkent dat het leven soms rot kan zijn. Dan gaat het erom om het enigszins aangenamer te maken voor jezelf en voor de mensen rondom jou. ’Why’ is hiervoor een goede leidraad. Kort gezegd gaat het boek over hoe je betekenis geeft aan je bestaan. Wat heeft jou tot het lezen van het boek gebracht? Hoewel ik het zelf zo niet direct wil zien zou je kunnen zeggen dat mijn familiale achtergrond niet de meest gunstige was. Zoals bij veel kinderen zijn ook mijn ouders vroeg gescheiden. Daarbovenop kampte mijn moeder met een alcoholproblematiek. Om de negatieve sfeer thuis te ontvluchten zocht ik mijn toevlucht in online games. Meer dan eigenlijk goed voor me was. Door me zo weg te stoppen heb ik uiteraard veel kansen gemist. Ik ben nu 24 jaar en als ik naar leeftijdsgenoten kijk krijg ik soms de indruk dat ik best al veel tijd verloren heb. Het leven is vaak al moeilijk genoeg, dus als ik vaak gemaakte fouten van anderen kan vermijden door boeken te lezen, is me dat de tijdsinvestering zeker waard. Boeken lezen vraagt veel tijd. Dwing je jezelf tot lezen of komt die goesting eerder vanzelf? In het begin was het even zoeken naar de juiste structuur. En het gebeurt nog af en toe dat ik tegen mijn zin begin met lezen. Maar achteraf heb ik nooit spijt. Als je je toelegt op iedere dag een pagina of 20, dan lees je vlotjes 2 boeken uit per maand. De meesten bekijken dingen zoals dit op korte termijn maar als je het opdeelt in kleine stukjes kan je op een maand heel wat bereiken. Even terug naar PRTSR. Het vinden van het juiste businessmodel om aan sensibilisering te doen lijkt me niet eenvoudig? Met de verkoop van onze kleding hebben we drie doelgroepen voor ogen. Met een basic collectie die voldoende mainstream is, willen we 40’ers en 50’ers aanspreken die onze boodschap genegen zijn. Deze collectie vullen we aan met minimalistische ontwerpen voor de meer modebewuste consument. En tot slot is er een derde groep die eerder toevallig op onze radar terecht is gekomen. Zo was er een bedrijf dat al zijn medewerkers van een PRTSR T-shirt wilde voorzien als werkplunje. Origineel wel. (lacht) Zit er ook een juridische structuur achter PRTSR? Ja. We zijn officieel een vzw, inclusief een organisationele structuur met Raad Van Bestuur. Niet dat we denken bergen geld te zullen gaan verdienen, maar datgene dat er binnenkomt van opbrengsten herinvesteren we meteen weer in onze werking. Bijvoorbeeld door het financieren van de workshops of het opzetten van evenementen. Welke plannen hebben jullie op lange termijn? Een dynamische en warme community van allemaal prutsers en veel verschillende kleding om onze activiteiten voor een breed publiek te kunnen organiseren. Op termijn komen daar hopelijk ook nog andere services of producten bij, zodat de PRTSR-bal pas écht kan gaan rollen. Ook hopen we dan aanwezig te kunnen zijn op meerdere locaties. Momenteel zitten we enkel nog in Leuven, maar daar mag dus best een locatie in Antwerpen of Gent bijkomen. Tot slot: welke tip zou je nog willen meegeven aan onze lezers? Blijven prutsen natuurlijk. (lacht) En als je nog niet bezig bent zoek dan zeker iets nieuws waar je nog niet helemaal in thuis bent. Nee, wees gewoon niet bang om fouten te maken. Da’s best normaal en ook helemaal oké. Probeer bewust eens iets te doen waarbij je tegen een muur loopt. Maar laat dat je zeker niet afremmen. Gewoon leren uit je fouten en weer doorgaan! "Blijven prutsen." Foto's: Mustafa Körükçü (Mustigrafie) Interview: BAAS ______ TAKEOFFANTWERP_ is een initiatief van de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, in samenwerking met stad Antwerpen, UAntwerpen, KdG Hogeschool, AP Hogeschool, Hogere Zeevaartschool, Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland,BAAS en SINC. VLAIO ondersteunt dit ecosysteem. #jongondernemen

Studente Dorina Verdyck (24) heeft twee passies: planten en tweedehands meubels. Deze twee combineert ze op haar instagrampagina “plantenstek”: mooie foto’s van planten in een passend interieur. Dag Dorina, kan je ons wat meer vertellen over je achtergrond en het ontstaan van plantenstek? Eigenlijk is het allemaal begonnen als hobby. Planten stekken en verzorgen waren dagelijkse bezigheden voor mij. Deze verkocht ik dan via Tweedehands, Facebook Marketplace of Instagram. Ik ontdekte zo al snel dat er veel vraag was naar stekken en planten. In de Serre in Hasselt, een creatieve broedplaats voor en door jongeren, heb ik Deborah leren kennen. Zij verkocht daar verwaarloosde planten die ze terug tot leven had gewekt onder de naam “Het plantenasiel Hasselt”, maar wilde er mee stoppen. Uiteindelijk mocht ik haar plek overnemen. Dat was de ideale opportuniteit voor mij. Sinds een jaar is de community rond Plant & Stek enorm gegroeid, waardoor ik verder op zoek moest gaan naar hoe ik mijn business verder kon zetten naar de toekomst toe. Je aangeven als zelfstandige, al dan niet in bijberoep, is immers verplicht van zodra je op regelmatige basis inkomsten verwerft. Al snel had ik besloten om voor het statuut van student-ondernemer te gaan. Welke voordelen biedt het statuut van student-ondernemer jou? Het statuut heeft enorm veel voordelen. Om te beginnen is er bijvoorbeeld de vrijstelling van BTW voor wie jaarlijks minder dan 7000 euro winst maakt. Ook het traject dat via AP Hogeschool wordt aangeboden is zeer interessant: binnen dit kader worden opleidingen en lezingen over ondernemerschap aangeboden. Het statuut biedt je de mogelijkheid om van start te gaan zonder al te veel risico’s. Welke studies volg je op AP Hogeschool? Een diploma Grafisch Ontwerp (Beeldende Kunsten) heb ik ondertussen al op zak en momenteel volg ik nog een educatieve master in Beeldende Kunsten. Ondanks dat dit een halftijdse opleiding is, kan ik toch mijn statuut van student-ondernemer behouden. Op welke manier heeft het statuut jou nog geholpen? Het geeft mij de gelegenheid om naar hartenlust te experimenteren. Als het misloopt is er geen man overboord. Ik kan rustig voor mezelf uitmaken of ik dit leuk genoeg vind om er mijn job van te maken. Daarnaast hoef ik me geen zorgen te maken over de activiteiten die ik doe omdat ze geregistreerd zijn. Het statuut geeft mij de gelegenheid om naar hartenlust te experimenteren. Als het misloopt is er geen man overboord. Kreeg je hulp van kennissen, vrienden of familie? Moenia van Ecossentials, een goede vriendin, gaf me een heleboel tips en tricks rond ondernemerschap en alles wat daarbij komt kijken, van sociale media tot boekhouding. Daarnaast probeerde ik zoveel mogelijk kennis op te doen door bij andere ondernemers tips te vragen. Hoe heb je de community rond planten zien groeien? Sinds de eerste lockdown van maart vorig jaar is de vraag naar planten geëxplodeerd. Iedereen wilde plots planten in huis. Dit heeft ook enkele nadelen. De toon is helemaal veranderd. Dit zie je vaak al aan de negatieve reacties op open vragen in facebookgroepen. Dan gebeurt het wel eens dat mensen worden verbeterd wanneer ze een vraag stellen over bijvoorbeeld een Strelitzia terwijl het een Alocasia is zonder dat de eigenlijke vraag wordt beantwoord. Ik weet dat ik me er niet aan mag storen, maar onbewust gebeurt het toch. In het begin was de community veel kleiner en oprechter. Zijn er struikelblokken op dit moment? Ja, de stockageruimte! In het begin denk je dat je continu je voorraad kan verkopen, waardoor er geen behoefte is aan een grotere ruimte. Maar dit is uiteraard niet zo. En in het geval van planten is dit allesbehalve evident. Planten leven en kan je dus niet een half jaar op zolder of in de kelder bewaren. Iedere plant heeft andere behoeften op vlak van ruimte, licht, temperatuur, vochtigheidsgraad, … Het is een karwei om dit allemaal georganiseerd te krijgen. Een ander struikelblok is het transport. Veel klanten verwachten dat ik hun plant opstuur maar dat is niet zo eenvoudig: de plant kan beschadigd geraken en als het te koud of te warm is kan je niet verzenden. Daarbij probeer ik altijd met gerecycleerde materialen te werken en had zo dozen vol met allerlei soorten inpakmateriaal. In de hoop dat m’n plantjes heelhuids bij hun nieuwe baasjes zouden aankomen. Heb je naast de verkoop van planten nog geëxperimenteerd met andere verdienmodellen? Ja. Het begon eigenlijk met de plantenrubriek te schrijven voor Sjiek magazine. Toen de coronacrisis wat minder was gaf ik ook workshops rond planten. Maar dit valt op dit moment, wegens de coronacrisis, praktisch niet meer te organiseren. Jammer, want deze workshops waren best wel populaiir en zijn ook een goede aanvulling op de verkoop. En dat geldt voor veel ondernemers. Hier speelt het platform www.spotworkshops.be handig op in. Je kan er bijvoorbeeld een workshop in een DIY-box bestellen. Supertof! De foto’s die nu op jouw Instagram staan halen bijna altijd meer dan 250 likes. Hoe verklaar je zelf dit succes? Met een 10 000-tal volgers ben ik maar een micro-influencer hoor. Ik denk dat geloofwaardigheid hier key is. Geen dingen doen waar je zelf niet achter staat. Dat merken je volgers op. Er kruipt ook veel tijd in Instagram. Je content moet gevarieerd zijn, toch samenhangend, volgers willen nieuwigheden zien en het algoritme wil dat je actief bent op het platform. Stories werken op de dag van vandaag echt wel goed. Volgers willen graag een blik achter de schermen. Zo zal mijn kat niet vaak op foto’s staan, maar op m’n stories passeert ze regelmatig het beeld. “Behind the scenes content” werkt echt wel. Is er een deontologische grens wanneer het over reclame maken op sociale media gaat? Ja, dat geloof ik wel. Zelf zou ik bijvoorbeeld nooit dingen aan mijn volgers aanprijzen waar ik zelf niet in geloof. Maar dingen tonen waar ik zelf wel 100% achtersta, waarom niet? Geld verdien ik er niet mee, maar het gebeurt wel dat de partner me het product dan gewoon schenkt. Dit lijkt me een faire win-win. Bovendien contacteer ik zelf ook soms merken waar ik graag mee wil samenwerken. Als ik hun producten sowieso al koop, waarom dan niet samenwerken? Het is dus niet zo dat ik een wandelend reclamebord ben voor eender wie die iets met planten doet. Zijn er nadelen aan een succesvol Instagramkanaal? Volgers sturen mij regelmatig berichtjes met vragen. Uiteraard is dit leuk en wil ik graag helpen, maar soms is het ook wel veel. Er waren periodes dat mijn vriend en ik in totaal drie GSM’s hadden om samen alle vragen beantwoord te krijgen. Bovendien is het geven van advies vanop afstand erg moeilijk. Om maar een voorbeeld te geven: ‘dichtbij een raam’ betekent blijkbaar niet voor iedereen hetzelfde. Zo vroeg iemand me eens wat er mis kon zijn met haar plant. Ik bleef vragen stellen over de situatie om zo een beter beeld te hebben van wat er mis zou kunnen zijn met de plant. Uiteindelijk bleek dat die aan de andere kant van de kamer stond. Niet dichtbij een raam dus, maar volgens haar wel. Bovendien is sociale media vaak een weerspiegeling van de beste kant van jezelf of product. De foto zelf ziet er dan misschien erg zen en rustgevend uit. Achter de lens gaat er een hele organisatie schuil die tot in de details verzorgd moet worden. Er is bij mij ook wel een druk om minstens drie keer per week content te posten. Ik weet dat ik mijn volgers niets verplicht ben, maar toch… Bovendien is sociale media vaak een weerspiegeling van de beste kant van jezelf of product. De foto zelf ziet er dan misschien erg zen en rustgevend uit. Achter de lens gaat er een hele organisatie schuil die tot in de details verzorgd moet worden. Welk gevoel houd je over aan de groei van Plant & Stek? Een dubbel gevoel. Toen Plant & Stek nog in de kinderschoenen stond was er meer een gevoel van ‘ongedwongen amuseren’. Daarnaast ben ik heel dankbaar en gelukkig dat mijn concept zo is gegroeid, maar door die groei wordt er ook meer verwacht, wat naast studeren en twee studentenjobs niet altijd kan worden waargemaakt. Dat vergeten mensen wel eens, dat er nog een leven is naast de Instagram. Op welke andere vlakken heb je jezelf door te ondernemen nog beter leren kennen? Ik moet toch wel toegeven dat ik wat perfectionistisch ben. Binnenkort wordt de website up-to-date gemaakt; op dit ogenblik is er enkel een synchronisatie met Instagram. Ondanks mijn kennis als grafisch ontwerper maakt dat ik ook nog steeds geen logo heb. Net omdat ik er zo emotioneel bij betrokken ben wil ik dat het vanaf de eerste keer goed zit. Je krijgt op je kanaal niet zoveel kansen om jezelf heruit te vinden. Vandaar dat mijn perfectionisme het best wel lastig maakt om echt vaart te maken met Plant & Stek. Daarvoor is ook veel meer tijd nodig, maar helaas duurt een dag maar 24 uur. Soms denk ik dat ik moet stoppen met denken en het gewoon moet doen. Heb je tot slot nog een tip? Ga er gewoon voor. Je hoeft je tegenover niemand te verantwoorden als het misloopt. Het leven als student is ideaal om te experimenteren. Waarom ook niet met ondernemerschap Foto's: Mustafa Körükçü (Mustigrafie) Interview: BAAS ______ TAKEOFFANTWERP_ is een initiatief van de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, in samenwerking met stad Antwerpen, UAntwerpen, KdG Hogeschool, AP Hogeschool, Hogere Zeevaartschool, Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland,BAAS en SINC. VLAIO ondersteunt dit ecosysteem. #jongondernemen

De examens komen eraan. In Antwerpen wordt er dan toch nog eerst teruggeblikt én vooruitgekeken. En dat kon gelukkig opnieuw met een live publiek. Met een indrukwekkende line-up én geweldige live-muziek zorgde TAKEOFFANTWERP voor een geslaagde Entrepreneurial Roundup. Lokale feestjes en traditionele trouwfeesten 2.0 Kamal en Jef van het collectief RAKATA omschrijven zichzelf als ‘jongeren uit de vrije natuur’. Buiten de steden is er een gigantisch tekort aan plekken en evenementen waar jongeren kwalitatief kunnen feesten. Rakata is de oplossing aan leegloop van jongeren naar de grote steden toe. Met dit platform kunnen jongeren hun liefde voor muziek en fashion delen in hun eigen omgeving. Vanuit Essen proberen ze al zeker Vlaanderen te veroveren met events, podcasts en zelfs een eigen kledinglijn. RAKATA wil jongeren samenbrengen door te verbinden en zeker niet te verdelen. Chaimae stelde haar project MARIEE met veel passie én binnen de afgesproken tijd voor. De Marokkaanse wedding planning hinkt achterop. Er is nood aan een frisse wind. Succesfactoren zoals communicatie, structuur en natuurlijke uitstraling ontbreken meestal. Mariée biedt een unieke en stijlvolle aanpak binnen de sector van de Marokkaanse wedding planning. Een dienst waar Oost & West elkaar kruisen. En dit met aandacht voor de traditionele aspecten. Sara, haar partner in crime, volgde de uitzending vanuit het zonnige Griekenland. Daar werkt ze momenteel haar Erasmus verder af. Een trotse schepen én een app ontwikkelaar Antwerps schepen Claude Marinower genoot van zijn eerste fysieke event sinds lang. Vol bewondering voor de vele opofferingen die studenten moesten brengen afgelopen jaar gaf hij iedereen hoop op een fantastische zomer. Ook in de pandemie ziet de schepen enkele voordelen. Zo blijken telewerk en e-commerce als voorbeelden van digitalisatie toch te werken. En daar is hij als schepen van o.a. digitalisatie toch wel blij om. Ook tijdens deze crisis kunnen Antwerpse ondernemers terecht bij de stad voor een reeks van steunmaatregelen. En dat werd in het gesprek ook nog eens benadrukt. Anthoun studeert sinds enkele jaren in Antwerpen. Hij apprecieert Antwerpen omwille van de gastronomie, de diversiteit én de ondernemingszin die je overal aantreft. Wiskundige vaardigheden zijn belangrijker dan ooit. Maar steeds meer mensen lopen achter én ontwikkelen minder wiskundige vaardigheden. Om hieraan tegemoet te komen lanceerde Anthoun een innovatieve app met vraagstukken die je via gamification opnieuw zin in wiskunde geeft. Hij won hier eerder al de wedstrijd ‘startup @ campus’ van Karel de Grote Hogeschool mee. Een werkboek voor ondernemers én een makerspace Eline Goethals belandde in de reclamewereld na het runnen van haar eigen onderneming. Ze geeft ook al enkele jaren ondernemersles Tijdens de eerste lockdown schreef ze een boek. Het werd een boek dat je intens ondersteunt bij het bedenken van een idee. Daarnaast zijn de vele tools in het boek concreet inzetbaar voor elke situatie waarin je je bevindt als ondernemer. In de aanloop naar de talkshow stoomde Eline dit jaar onze studiogasten klaar om te pitchen volgens de regels van de kunst. Vic wil een makerspace opstarten waar gebruikers alle tools vinden om audiovisuele projecten te realiseren. Momenteel ligt de drempel hier voor velen te hoog. Vic spreekt uit eigen ervaring. Hij wil geïnteresseerden mee op weg helpen door de opstartkost te verlagen, een netwerk van creatievelingen aan te bieden en tools ter beschikking te stellen. Op deze manier kunnen starters binnen de audiovisuele sector van elkaar leren en sneller opstarten. Om dit mogelijk te maken kan Vic ook rekenen op de steun die Antwerpen te bieden heeft voor jonge ondernemers. Sinc, van oud naar nieuw Raquel, voorzitter van studentenorganisatie SINC, kwam graag langs om tijdens onze show de fakkel over te dragen. Traditiegetrouw introduceren de SINC’ers hun nieuw bestuur tijdens de entrepreneurial roundup. En dat was dit jaar niet anders. Max nam vol ambitie de fakkel over én liet de introductie van het nieuwe team over aan Lisa. Er volgde nog een korte bedanking én zowel Raquel als Max konden genieten van een heerlijke Latté, aangeboden door onze huisbarista. De perfecte pitch Uiteraard mocht Suzy Didden, starterscoach van stad Antwerpen, niet ontbreken. Suzy kijkt terug op een fantastisch ondernemend jaar. Verschillende projecten waren niet onbekend voor haar. Als verrasing mocht ze een exemplaar van Eline’s boek in ontvangst nemen. En uiteraard mocht hier geen handtekening ontbreken. Voor Eline waren de pitches geslaagd. De deelnemers vertrokken vanuit een duidelijke probleemstelling en slaagden er dan ook in om hier een call to action aan te koppelen. Want de basis van een pitch bestaat volgens Eline uit het schetsen van een probleem, de oplossing die je aanbiedt, en onderschijdende factor én finaal de call to action die je meegeeft. Tweedehands muziekinstrumenten en een natuurtalent Loyk, onze eenkoppige huisband, genoot er duidelijk van om nog eens voor een live publiek te spelen. Dankzij een geïmproviseerde pitch maakten we ook kennis met het nieuwe agency dat Loyk samen met zijn vriend Wout wil opstarten. Jente van SECOND STRING nam speciaal voor Loyk een akoestische gitaar mee. Afgelopen jaren ontwikkelde Jente als student-zelfstandige een online webshop met tweedehands gitaren. Afgelopen crisis steeg de vraag naar gitaren trouwens enorm én hier heeft Jente ook vruchten van kunnen plukken. De gitaar werd door Loyk getest én goed bevonden. Zelf op zoek naar een nieuwe gitaar? Check dan zeker het huidige aanbod bij Second String. Herbeleef onze liveshow hier: TAKEOFFANTWERP : een unieke samenwerking TAKEOFFANTWERP is sinds 2014 een werking en een plek waar Antwerpse studenten ondernemingszin komen tanken. Met bijkomende steun schakelde deze werking een versnelling hoger om zich op alle jongeren in de stad Antwerpen te richten. TAKEOFFANTWERP is een samenwerking tussen de stad Antwerpen, de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, de hogeronderwijsinstellingen AP Hogeschool Antwerpen, Karel de Grote Hogeschool Antwerpen, Hogere Zeevaartschool en Universiteit Antwerpen, jongerenwerking KAVKA, studentenvereniging SINC en de ondernemersorganisatie Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland. VLAIO ondersteunt dit ecosysteem om ondernemerszin en ondernemerschap bij jongeren, en meer specifiek bij studenten, te stimuleren. Ontdek de projecten in andere studentensteden op www.vlaio.be/jongondernemen - #jongondernemen

Een idee heb je, maar het verkopen dat is nog een ander verhaal. In 1, 2, 3 weten hoe je jouw verhaal aan de man brengt? Tijdens de Innovation Days – Hackthon kregen de deelnemers deze tips en tricks mee om elke investeerder rond hun vinger te draaien: Vooraleer je van start gaat met je pitch, denk je best eerst eens goed na wie je publiek juist is. Welke mensen zitten er voor je en waarom willen ze naar jouw idee luisteren? Om hen te overtuigen houd je steeds de ‘what’s in it for them’ in je achterhoofd. Denk dus op voorhand goed na, wat jouw publiek wil weten. Je main goal is namelijk om net hén te overtuigen. STAP 1: Vertel een verhaal Zorg dat mensen je boodschap volledig kunnen navertellen, dus spring niet van de hak op tak. Kom met een duidelijke boodschap naar voren en bedenk op voorhand met welke rode draad je pitcht. ‘SOS, ik ben chaotisch!’: alle chaoten kunnen aan de slag met een fictieve persoon die een probleem tastbaar maakt. Hoe ziet zo’n pitch er dan precies uit? Tijdens de INTRO vertel je wie je bent en wat je doet, zodat je publiek weet wie er voor hen zit. Verspil geen tijd aan een inhoudstabel en steek er meteen iets unieks in zodat je idereen meteen meehebt met je verhaal. Intrigeer het publiek met een weetje, een quote, een cijfer, een korte video met tempo, … . Het kan niet zot genoeg zijn! Belangrijk! TREK DE AANDACHT EN LAAT EEN INDRUK NA door een bepaalde emotie op te roepen bij de mensen die je aanspreekt. Wanneer je aankomt bij het MIDDEN van je pitch, denk je terug aan de centrale boodschap. Wat wil je vertellen aan wie? Verspil opnieuw geen minuten aan irrelevante zaken, want je tijd is slechts beperkt. Haal kort het probleem aan waar mensen zonder jouw product of dienst mee kampen en geef meteen de oplossing die jij biedt. Vergeet hier niet te vertellen wat jouw product/dienst net zo uniek maakt! Sta ook even stil bij je business model: hoe ga je jouw idee doen renderen? Dat wil je publiek natuurlijk ook weten. In het SLOTSTUK van je pitch is er geen plaats meer voor nieuwe informatie. Dit is net je moment om jouw kernboodschap nog een keertje te herhalen zodat iedereen het goed heeft onthouden. Vergeet op het einde je call to action niet: wat verwacht je van het publiek? Wat moeten ze nu doen en waar moeten ze naartoe? Vermeld dit duidelijk! Geen idee wat dan eigenlijk die ó zo belangrijke kernboodschap is die we al belachelijk vaak aanhaalden? Probeer het in een tweet te formuleren! STAP 2: Geef de presentatie vorm Gebruik tijdens je pitch visuele ondersteuning, zorg dat die niet te veel afleidt van wat je vertelt! One slide is one purpose, wat betekent dat 1 slide maar 1 boodschap mag bevatten, anders gaat het publiek lezen en niet naar jou luisteren. Lichaamstaal is het allerbelangrijkste, dat bepaalt voor 55% hoe jouw publiek je zal percipiëren! Hoe je voor je publiek staat, is een enorm belangrijke invloedsfactor. Ga daarom in high power poses staan (stevig met de voeten op de grond, handen in de zij). Of doe je armen in de lucht voor je het podium opgaat en ga met die kracht en opgeheven schouders je pitchpodium op! Vermijd zeker low power poses (armen in zakken, over elkaar, schouders hangend). Maak ook oogcontact met je publiek, dat zorgt voor verbinding en zo hebben ze het gevoel hebben dat je hen rechtstreeks aanspreekt, alsof jullie helemaal alleen zijn. Lichaamstaal in virtuele coronatijden, hoe doe je dat dan? Een grote glimlach is gratis en daarmee heb je jouw publiek aan de andere kant van het scherm snel mee. Gebruik handgebaren om energiek over te komen en zorg dat je geen kledij met kleine prints draagt want die vervormt de camera en dat leidt af. Staar daarbij niet naar een papier dat voor je ligt naar buiten, maar kijk RECHT in de camera. STAP 3: It ain’t over till it’s over Wees voorbereid op een Q&A-sessie en anticipeer op mogelijke vragen, dat bezorgt je een pak minder stress. Om ook na je pitch sterk over te komen, zoek je best al uit wat de verwachtingen zijn van je publiek. Investeerders zullen bijvoorbeeld dieper ingaan op je financieel plan. So be prepared! STAP 4: Oefenen, oefenen, oefenen Oefen tot je er bij neervalt! Zoek een testpubliek bij elkaar en oefen je pitch zo vaak mogelijk. Met die feedback kan je weer aan de slag en zul je hoofdzaken van bijzaken kunnen onderscheiden. Met al deze tips maak je van jouw pitch een prachtig plaatje! Artikel: SINC ___ TAKEOFFANTWERP_ is een initiatief van de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, in samenwerking met stad Antwerpen, UAntwerpen, KdG Hogeschool, AP Hogeschool, Hogere Zeevaartschool, Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland,BAAS en SINC. VLAIO ondersteunt dit ecosysteem. #jongondernemen

Innovation days 2021, of ook wel de SINC Hackathon genoemd, vindt plaats op 22 en 23 april. Het is een event dat volledig digitaal zal plaatsvinden. De bedoeling is dat de deelnemers, studenten en jong-ondernemers, zich inzetten om real-life business cases van de SINC partners op te lossen. 1, 2, 3 caseplezier! De partners die deze editie mee organiseren zijn Experis en Accenture. In totaal zijn het drie uiteenlopende cases geworden waarin de studenten hun tanden mogen zetten. Experis levert één case aan die gaat over e-mobility. Accenture zal twee cases aanleveren. Enerzijds gaat de eerste case over de problematiek van de Ever Given (nvdr., het schip dat in het Suezkanaal kwam vast te zitten). Anderzijds verlangt de tweede case dat de studenten op een innovatieve manier nadenken over de problematiek rond COVID-19 en de vaccinproductie hieromtrent. Workshops voor genieën Tijdens de Hackathon zullen er ook een aantal workshops en infosessies gegevens worden. Zo geven we, in samenwerking met een aantal sprekers en VOKA, een sessie over Design Thinking, Business Model Canvas-workshop, een pitchtraining etc. Om een leuke teambuilding erin te steken, en de digitale sfeer hoog te houden, zal donderdagavond een cocktailworkshop georganiseerd worden. Sfeer en goede vibes gegarandeerd! The winner takes it all! Bij elke case-strijd zal er ook altijd een winnend team zijn. Op het einde zal elk team zijn eigen pitch geven over de case die hen werd gegeven. Per case zal er één winnend team zijn. In de plenaire eindpresentatie zal elk gewonnen team van de drie cases zijn pitch voor een laatste keer aan iedereen presenteren, ook aan de vakjury. Die jury quoteert op sustainability, viability, pitch-technieken en innovativeness van elk case-idee. Als laatste punt is er uiteindelijk één team die dé innovation days: SINC Hackathon 2021-winnaar zal zijn. Artikel: SINC __ TAKEOFFANTWERP_ is een initiatief van de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, in samenwerking met stad Antwerpen, UAntwerpen, KdG Hogeschool, AP Hogeschool, Hogere Zeevaartschool, Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland,BAAS en SINC. VLAIO ondersteunt dit ecosysteem. #jongondernemen

Tijdens de Innovation Days kregen deelnemers 24 uur de tijd om een real life business case op te lossen. Elke groep kreeg één van de drie verschillende cases voorgeschoteld door Accenture en Experis. Benieuwd met welke breinkrakers de deelnemers aan de slag gingen? Dat lees je hier: Evergiven Een aantal weken geleden gebeurde er een problematisch incident in het Suezkanaal in Egypte. De Ever Given, een containerschip van 400 meter lang, zorgde voor een enorme blockage. Hierdoor liepen honderden schepen vertraging op. Waarom zo problematisch? Omdat een derde van alle goederen door dit kanaal passeert. Dit soort incidenten zijn desastreus voor de scheepvaart en toevoer van levensmiddelen. Het uitgangspunt van deze case gaat over hoe we, aan de hand van digitale oplossingen, opstoppingen als deze kunnen voorkomen of verhelpen in de haven van Antwerpen. Smart Health As we all know, zitten we ondertussen al meer dan een jaar in een wereldwijde pandemie. Miss Rona is still around the block, en we zijn er spijtig genoeg nog niet meteen van af. Deze case gaat specifiek over de wereldwijde farmaceutische bedrijven. Zij zitten zelf volop in ontwikkeling, productie en levering van vaccins en geneesmiddelen tegen COVID-19, en dit op wereldwijde schaal! De vraag achter deze case is: hoe kunnen wij wereldwijde farmaceutische bedrijven helpen om deze ontwikkeling, productie en levering op wereldwijde schaal te versnellen? E-mobility De snelle evolutie rond elektrische voertuigen zorgt voor grote uitdagingen. Batterijproducenten en fabrikanten moeten telkens weer vernieuwend en innovatief nadenken over nieuwe kansen. Maar daarnaast staat de energiesector ook voor grote uitdagingen. ManpowerGroup, één van de grootste Europese marktleiders in elektriciteit, heeft nood aan ondersteuning bij de uitbouw van een talentenpool die hen kan helpen bij deze uitdagingen. De bedoeling van deze case is om een campagne voor Jefferson Wells en Experis uit te denken die zichtbaarheid creëert bij getalenteerde professionals rond e-mobility. Met die cases gingen de hackathonners aan de slag om in 24 uur tijd de gekste oplossingen te bedenken. Drie woorden die de Hackathon deelnemers direct te binnen schoten wanneer we achter hun ervaring vroegen: innovatief, ambitieus, maar ook kei plezant! De mogelijkheid om een echt probleem naar voren te brengen, en dit laten oplossen door studenten, was geweldig. Dit concept viel dan ook duidelijk in de smaak. Met meer dan 30 deelnemers, zijn we gestart aan onze Hackaton/Innovation Days 2021. Digitaal of niet, het was een geslaagde editie! Artikel: SINC __ TAKEOFFANTWERP_ is een initiatief van de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, in samenwerking met stad Antwerpen, UAntwerpen, KdG Hogeschool, AP Hogeschool, Hogere Zeevaartschool, Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland,BAAS en SINC. VLAIO ondersteunt dit ecosysteem. #jongondernemen

Meer dan dertig studenten gingen afgelopen week de uitdaging aan om de zotste vierentwintig uur van hun leven te starten. Oké, ‘de zotste’ dat is misschien een béétje overdreven, maar de moeite was het zeker. Wat ze tijdens die twee dagen deden? Een real life business case oplossen met als enige wapen hun eigen brein. Hoe ze dat deden en wat er allemaal in die vierentwintig uur aan te pas kwam, dat móet je hier gelezen hebben: Stipt om negen uur ‘s morgens zat iedereen braaf achter zijn computer klaar om de Industry X wereld te veroveren, want daar zouden alle hackathoncases rond draaien. De tweedaagse ging donderdagochtend van start met een eerste kennismaking met de cases. De deelnemers gingen de confrontatie aan met hun probleemstelling en de eerste zweetdruppels op hun voorhoofden deden hun intrede. Daarna kreeg elke groep de tijd om elkaar in sneltempo te leren kennen, want met slechts 24 uur tijd viel er geen seconde te verliezen! Een eerste brainstorm stond al te springen op de planning! Design watte? Geniale ideeën maken zichzelf niet, daarvoor nam Accenture de deelnemers eerst mee in een sessie design thinking. Daarin leerden de studenten de beste en meest efficiënte manieren om van een vaag concept een idee met échte inhoud te ontwikkelen. Wat ze daaruit leerden? Start altijd vanuit een human centered perspectief, stel je empathisch op en leef je in in de wereld van je eindklant. Bekijk wie de main stakeholder is waarvoor je de oplossing bedenkt en wat de interconnectie is tussen de verschillende marktspelers, daar maak je het verschil! Ready? Set? Ge moest al begonnen zijn! Met de inzichtingen van de eerste workshop in het achterhoofd, konden de deelnemers eigenlijk écht aan de slag. In sneltempo probeerden ze drie oplossingen te bedenken voor hun caseprobleem. Flying coaches vlogen ondertussen van de ene naar de andere breakoutroom om de eerste ideeën te accelereren en om de jonge geniale grasprietjes water te geven. Hongerige magen werden ondertussen even gestild en na een portie krachtvoer kwam de eerste deadline al piepen: drie slides met drie ideeën, daar zat de jury op te wachten. Er was zelfs geen tijd om te ademen, want meteen daarna was het tijd om nog een sprintje te trekken! Elke groep moest beslissen met welk van de drie conceptideeën ze verder gingen. Ze kregen de opdracht om hun idee zo ver mogelijk te verfijnen en konden nog steeds op hun geliefde flying coaches rekenen. SINC sloot de avond nog af met een sessie business model canvas, wat de teams hielp om hun conceptidee verder uit te werken. How to pitch perfectly Na een eerste dag rennen, lopen, springen, vallen, opstaan en weer doorgaan, was het vrijdagochtend tijd om de kneepjes van het pitchvak te leren. De studenten kregen tijdens een pitchworkshop alle tips en tricks mee om met hun pitch élk jurylid rond hun vinger te draaien. Benieuwd hoe jij dat ook kan doen? Dat lees je hier! De groepen kregen nog een hele dag de tijd om van hun oplossing een succesverhaal te maken. ‘s Middags brak het moment dan eindelijk aan om alle geniale ideeën te pitchen en de jury omver te blazen. Winnaars én verliezers gingen naar huis met de zotste prijzen, Accenture en Experis vertrokken met een lading ongezien innovatieve inzichten. Hackathonners, you did amazing sweeties! Artikel: SINC ____ TAKEOFFANTWERP_ is een initiatief van de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, in samenwerking met stad Antwerpen, UAntwerpen, KdG Hogeschool, AP Hogeschool, Hogere Zeevaartschool, Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland,BAAS en SINC. VLAIO ondersteunt dit ecosysteem. #jongondernemen

☀️ ALERT: Tofste zomeractiviteit gespot! ☀️ Deze zomer organiseert Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland opnieuw een Summerbootcamp Entrepreneurship voor ondernemers in spe. Een snelcursus van 12 sessies waarbij we jou voorbereiden op een leven als ondernemer in bij- of hoofdberoep. Hoe vind je een ondernemersidee dat bij jou past? Hoe ga je aan de slag met ideeën? Is mijn project financieel haalbaar? Waar laat je prototypes ontwikkelen en hoe loopt zo'n proces? Hoe stel je een marketing- en salesplan op? Hoe pitch je een idee? Op al deze vragen en meer, bieden we jou een antwoord! 📅 Van 5 juli tot 16 juli (halve dagen) 📍 Antwerpen Voel je die ondernemerskriebels al een tijdje? Of wil je ontdekken wat je in je mars hebt als ondernemer? 📨 naar nathalie.deschepper@voka.be voor meer informatie of om je kandidaat te stellen. ___ TAKEOFFANTWERP_ is een initiatief van de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, in samenwerking met stad Antwerpen, UAntwerpen, KdG Hogeschool, AP Hogeschool, Hogere Zeevaartschool, Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland, BAAS en SINC. VLAIO ondersteunt dit ecosysteem. #jongondernemen